Diagnose: Nieuwe (per post verstuurde) of gedroogde kefirkorrels hebben last van een “reis-jetlag” of stress. Ze zijn in een diepe ruststand.

Oplossing: Geduld is essentieel. Het duurt vaak 3 tot 7 dagen (soms langer!) voordat ze volledig actief zijn en de melk gaan verdikken.

• Cruciaal: Ververs de melk elke 24 uur, ook als de melk nog dun lijkt. De kefirkorrels hebben verse voeding (lactose) nodig om wakker te worden.
• Check: Zolang de melk na 24 uur zurig ruikt (zoals karnemelk of yoghurt) en niet ranzig/bedorven, zijn de bacteriën actief. De dikte komt later vanzelf.
• Gebruik voor de zekerheid in het begin volle houdbare melk of gepasteuriseerde melk, liever geen rauwe melk tijdens de opstartfase.

Volg altijd de bijgeleverde opstartinstructies.

Diagnose: Je verhouding is uit balans (te veel kefirkorrels voor de melk), óf het is erg warm in huis (zomerse temperaturen boven de 25°C zorgen voor turbosnelheid).

Oplossing:

• Meer voeding: Gebruik meer melk (tot wel 1 liter per flinke eetlepel kefirkorrels).
• Minder cultuur: Verwijder een deel van de kefirkorrels (eet ze op, geef ze aan de hond/kippen, of start een ‘hotel’).
• Koeler zetten: Zet de pot op een koelere plek (kelder, stenen vloer).
• Noodgreep: Moet je een weekend weg? Zet de pot met verse melk in de koelkast. De fermentatie gaat dan heel traag (ongeveer een week).

Let op: Probeer kefir niet standaard korter dan 18-24 uur te fermenteren; de kefirkorrels hebben een volledige cyclus nodig om gezond te blijven.

Diagnose: Het is te koud (onder de 18°C), of je hebt te weinig kefirkorrels voor de hoeveelheid melk.

Oplossing:

• Warmte zoeken: Zet de pot op een warmere plek, bijvoorbeeld bovenop de koelkast (daar is het vaak iets warmer), in de buurt van een verwarming (niet erop!), of wikkel een handdoek om de pot voor isolatie. De ideale temperatuur is 20-24°C.
• Minder melk: Gebruik de volgende keer minder melk voor je huidige hoeveelheid kefirkorrels.

Let op: Laat het nooit langer dan 48 uur in dezelfde melk staan. Ook al is het nog dun, zeef de kefirkorrels eruit en geef ze verse melk, anders verhongeren ze door gebrek aan lactose.

Diagnose: Dit ziet er vies uit, maar is 100% onschuldig en natuurlijk. Bepaalde bacteriestammen in de kefirkorrels produceren gezonde polysacchariden (kefiran) die de kefir dik maken. Soms slaan ze door (vaak bij een plotselinge temperatuurdaling) en wordt het ‘draderig’ of slijmerig.

Oplossing:

• Shake it: Roer of shake de pot heel stevig door voordat je het zeeft; de slijmerige structuur verdwijnt dan meestal grotendeels.
• Geduld: Het lost zich vaak na een paar batches vanzelf op als de temperatuur weer stabiel is. Het is volkomen veilig om te drinken.

Diagnose: Over-fermentatie. De pH-waarde is te ver gedaald. De kefirkorrels hebben alle lactose opgegeten en de zure melk splitst zich nu in vaste eiwitten (wrongel, de witte laag bovenop) en gelig water (wei, onderop). Je bent eigenlijk kaas aan het maken.

Oplossing:

• Timing: Je hebt het te lang laten staan of het was te warm. Oogst de kefir eerder, zodra je ziet dat er kleine belletjes wei (geel vocht) ontstaan aan de onderkant van de pot.
• Redden: Het is veilig, maar erg zuur. Roer of shake de pot stevig door elkaar tot het weer een gladde (maar zure) drinkyoghurt is.
• Tip: Je kunt de wrongel ook in een kaasdoek laten uitlekken om heerlijke verse kefir-roomkaas te maken!

Diagnose: Net als bij schiften: het heeft te lang gestaan. De bacteriën hebben teveel melkzuur en soms een beetje azijnzuur geproduceerd.

Oplossing:

• Eerder oogsten: Probeer na 20 uur al te zeven in plaats van 24 uur.
• Gebruik: De zure kefir is prima te gebruiken in smoothies (banaan maskeert het zuur goed), als basis voor saladedressing, of in pannenkoekenbeslag in plaats van melk.

Diagnose: De kefirkorrels zijn uit balans of ‘lui’. Ze produceren wel zuur (proef maar, het smaakt niet meer naar gewone melk), maar de bacteriën die zorgen voor de verdikking zijn niet actief genoeg.

Oplossing: De “Booster-Techniek”.

Vervang bij je volgende batch 1/8e van de verse melk door een scheutje kant-en-klare (dunne) kefir van je vorige batch. Dit verlaagt de pH direct bij de start en geeft de korrels een kickstart. Herhaal dit 3 keer.

Diagnose: Een gist-overschot. Kefir is een balans tussen bacteriën en gisten. Als het te warm is, of als de pot hermetisch is afgesloten (luchtdicht), gaan de gisten overheersen. Dit zorgt voor veel koolzuur (prik) en een brood/bier-achtige geur.

Oplossing:

• Ademen: Dek de pot af met een ademende doek (kaasdoek, keukenpapier met elastiek) of draai de deksel losjes erop zodat gas kan ontsnappen. Gisten houden van een afgesloten omgeving, bacteriën houden van een beetje lucht.
• Koeler: Zet de pot op een koelere plek. Hitte stimuleert gisten meer dan bacteriën.

Diagnose: Dit is een teken van ernstige stress of ouderdom. De structuur die de bacteriën en gisten bij elkaar houdt, breekt af.

Mogelijke oorzaken & Oplossingen:

• Te ruw: Je duwt te hard met de spatel tijdens het zeven. Wees zachter.
• Verhongering: Ze hebben te vaak te lang (langer dan 48u) zonder verse melk gestaan. Ververs vaker.
• Afspoelen: Je spoelt ze te vaak af met water. Doe dit nooit, het beschadigt de beschermlaag.
• Hitte: Ze zijn blootgesteld aan temperaturen boven de 35°C.

Helaas: Als ze eenmaal pap zijn, herstellen ze zelden. Je kunt proberen ze voorzichtig te verzorgen met verse melk, maar vaak is vervanging nodig.

• Lichtgeel/Crème tot Lichtoranje: Normaal. Kefirkorrels die ouder worden of altijd in vette (rauwe) melk zitten, nemen de kleur van het melkvet aan. Soms krijgen ze hardere, donkergele korstjes. Dit is geen probleem.
• Fel Roze of Rood: ALARM! Dit is geen schimmel, maar een bacteriële besmetting (vaak de *Serratia marcescens* bacterie). Dit komt door slechte hygiëne of besmette rauwe melk. Gooi deze kefirkorrels direct weg en steriliseer alles.

Diagnose: Kefirkorrels hebben soms weken (tot wel 2 maanden!) nodig na een ‘verhuizing’ (verzending per post) of een periode in de koelkast om weer te gaan groeien. Zolang ze lekkere kefir maken, zijn ze gezond, ook als ze niet groter worden.

Oplossing: Geduld. Zorg voor een stabiele temperatuur (20-25°C) en gebruik bij voorkeur volle, biologische melk (daar zitten de meeste voedingsstoffen in). Schud de pot tijdens het fermenteren af en toe zachtjes zodat de kefirkorrels in contact komen met verse melk.

Diagnose: Je kefir is te dik geworden, waardoor de kefirkorrels verstopt zitten in de wrongel en room. Je ziet ze niet meer.

Oplossing:

1. Roer de pot eerst heel stevig door met een lepel om de dikke massa vloeibaar te maken.
2. Giet het door je zeef.
3. Gebruik een siliconen spatel om de massa door de zeef te duwen. De kefirkorrels blijven achter.
4. Truc: Spoel de kefirkorrels die in de zeef achterblijven héél kort af met een klein scheutje verse melk (liever geen water!) om de laatste witte yoghurt eraf te spoelen. Nu zie je de bloemkool-achtige structuur weer duidelijk (zie foto).

Diagnose: Dit gebeurt vaak bij gebruik van rauwe melk of niet-gehomogeniseerde boerenmelk. De room stijgt van nature naar boven en vormt een dikke koek. De kefirkorrels worden hierin ‘gevangen’, kunnen uitdrogen en krijgen geen contact meer met de rest van de melk.

Oplossing: Roer of zwenk de pot minstens 2 keer per dag zachtjes om de room en de kefirkorrels weer door de melk te mengen.